HARGEYSA – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland ayaa bixiyey wareysi dhinacyo badan taabanaya oo uu si qoto dheer ugu lafo-guray qaddiyadda madaxbannaanida Somaliland, xidhiidhka caalamiga ah ee isbeddelay, iyo horumarka dhaqaale ee dalku ku gaadhay dhababbada isku-tashiga.
Gooni-isu-taagga iyo Casharrada Taariikhda
Madaxweynuhu wuxuu ku bilabay hadalkiisa in Somaliland ay lasoo noqotay xorriyadeeda 18-kii May 1991, kadib halgan qaatay in ka badan 10 sanno oo ay ku dhinteen 200,000 oo qof oo rayid ah, halka hal milyan oo kalena ay ku qaxeen dalka Itoobiya.
Wuxuu caddeeyey inaanay jirin dib-u-laabasho dambe oo ku saabsan midnimada Soomaaliya, isagoo xusuusiyey caalamka in Somaliland ay ahayd dawlad madaxbannaan oo xornimada ka qaadatay Ingiriiska 26-kii Juun 1960.
“Haddii midnimo Soomaaliyeed dhab ahaan loo socdo, waxay ahayd in lagu daro Jabuuti, Soomaalida Itoobiya iyo NFD; haddii saddexdaas la waayey, Somaliland kuma qasbana midnimo fashilantay,” ayuu yidhi Madaxweynuhu.
Guusha Diplomaasiga: Aqoonsiga Israel
Madaxweynuhu wuxuu shaaca ka qaaday in 17-kii May 2025 uu 193 warqadood u diray dawladaha caalamka. Natiijada dadaalkaas waxay dhalisay in dawladda Israel ay noqoto dalkii ugu horreeyay ee si rasmi ah aqoonsi u siiya Somaliland 26-kii December 2025.
Wuxuu si adag u beeniyey wararka sheegaya in aqoonsigan lagu beddashay in dalku qaabilayo dad ka yimid Qaza, isagoo ku tilmaamay wararkaas kutiri-kuteen aan waxba ka jirin. Wuxuu rajo ka muujiyey in waddamada Carabta, Muslimka, iyo Afrikaanka ay ku dayan doonaan tillaabadaas.
Isku-tashiga Shacabka iyo Koboca Dhaqaalaha
Madaxweynuhu wuxuu ku faanay in aqoonsi la’aantii 30-ka sano ahayd ay dadkiisa ka dhigtay kuwo naftood-hurayaal ah oo isku tashaday. Wuxuu tilmaamay in Somaliland ay maanta leedahay dhammaan astaamihii dawladnimo oo dhammaystiran:
- Ciidan iyo Boolis qaran.
- Baasaboor iyo Lacag gaar ah.
- Nidaam canshuureed oo madaxbannaan.
Wuxuu xusay in Hargeysa iyo Berbera ay maanta yihiin magaalooyinka ugu korniinka badan gobolka Geeska Afrika.
Istiraatiijiyadda Berbera iyo Maalgashiga Shisheeye
Madaxweynuhu wuxuu carrabka ku adkeeyey muhiimadda Dekedda Berbera oo lagu maalgaliyey nus bilyan dollar, taas oo hadda adeeg u haysa dalalka aan badda lahayn. Wuxuu ku tilmaamay Imaaraadka Carabta iyo shirkadda DP World “saaxiib istiraatiiji ah”.
Wuxuu kaloo dhiirri-geliyey waddamada Sucuudiga, Qatar iyo Masar inay yimaadaan Somaliland, maadaama dalku hodan ku yahay:
- Macdanta, Saliidda iyo Gaaska.
- Kheyraadka Kalluunka iyo Xoolaha Nool.
Amniga Gobolka iyo La-dagaallanka Argagixisada
Madaxweynaha ayaa caddeeyey in siyaasadda Somaliland ay tahay mid ku dhisnaan wada-noolaansho iyo nabad-gelyo. In kasta oo uu xusay faragelin kaga imanaysa dhinacyo kale, haddana wuxuu adkeeyey in Somaliland ay diyaar u tahay difaaca dalkeeda.
Marka ay timaaddo argagixisada, wuxuu sheegay in qof kasta oo Somaliland joogaa uu yahay askari u taagan nabadda, wuxuuna xaqiijiyey inaanu hadda jirin iskaashi toos ah oo arrimaha amniga ah oo kala dhexeeya dawladda Muqdisho.
Qalinkii: Mohamed DEEQ